Πεμ10212021

Last update12:42:35 PM

ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ 2018

 

camera artscape 2018 movies final

Το 2018 πιστεύω ήταν μια καλή χρονιά για το σινεμά. Είδαμε απ τη μία την ολοένα και αυξανόμενη ηγεμονία των blockbuster του σύμπαντος της Marvel με τα διάφορα sequel των τρομερά κερδοφόρων σειρών Avengers, Ant-Man, και The Incredibles αλλά απ την άλλη είδαμε την ανερχόμενη δημοτικότητα του Αμερικάνικου ανεξάρτητου σινεμά που επεκτείνεται εκτός εθνικών και φεστιβαλικών συνόρων (το πλέον διάσημο Sundance Festival ανεξάρτητου σινεμά) βρίσκοντας ένα μεγάλο κοινό με όρεξη για κάτι διαφορετικό. Τα blockbuster παράλληλα έχουν εξελιχθεί στο τεχνικό κομμάτι αλλά και στο σενάριο, συμπεριλαμβάνοντας επιπλέον σαφείς νύξεις στο MeToo κίνημα που απαιτεί μια μεγαλύτερη γκάμα χαρακτήρων ώστε να αναπαριστώνται Αφροαμερικανοί, γυναίκες και μειονότητες. Έτσι, φέτος ζήσαμε το φαινόμενο που λέγεται Black Panther που ικανοποίησε το νεανικό λαϊκό κοινό και τις μάζες εν γένει. Ήταν όμως και μια καλή χρονιά για τα είδη του κινηματογράφου (genres) πράγμα που παρατήρησα με το First Man του τεράστιου πλέον Damien Chazelle και το Hereditary. Με το πρώτο, ο Chazelle δείχνει περίτρανα πως είναι το πιο ενδιαφέρον όνομα στο σύγχρονο Αμερικάνικο σινεμά των στούντιο και των stars. Είναι ίσως ο καλύτερος μέχρι τώρα σκηνοθέτης που έχει χειριστεί τον Ryan Gosling ως περσόνα και ηθοποιό και επιπλέον ένας επαναστάτης των κινηματογραφικών ειδών που τους δίνει νέα υφή και όψη. Το είδαμε αυτό πέρυσι με το υπέροχο La La Land και φέτος με το First Man (ακόμα και αν υστερεί σε σχέση με τον προκάτοχο του). Θέλω να πιστεύω πως ο νέος είναι ένας μοντέρνος Howard Hawks, δηλαδή ένας σκηνοθέτης που μεγαλουργεί σε όλα τα είδη (musical, film-noir, screwball comedy, περιπέτεια, western) και που αφήνει το προσωπικό του στίγμα σε κάθε ταινία, εν ολίγοις ένας auteur και σκηνοθέτης των star. Με το Hereditary, ο πρωτοεμφανιζόμενος Ari Aster προσφέρει μια από τις τρομακτικότερες ταινίες τρόμου που έχουν γίνει, χωρίς τα λεγόμενα jump scares που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν του σύγχρονου κινηματογραφικού τρόμου. Το 2018 είδαμε έναν άξιο Χρυσό Φοίνικα με το αριστούργημα του Χιροκάζου Κορεέντα Κλέφτες Καταστημάτων.

Δε χωράει όμως αμφιβολία πως το 2018 ήταν πάνω απ όλα η χρονιά του Netflix, της ψηφιακής τηλεοπτικής πλατφόρμας που έχει μεταμορφώσει πλήρως την εμπειρία της τηλεόρασης. Και αυτό διότι, εκεί που τα μεγάλα στούντιο δεν ήταν πρόθυμα να χρηματοδοτήσουν τα μεγαλεπήβολα και υπερφιλόδοξα σενάρια του Μαρτιν Σκορσέζε για το The Irishman που θα έρθει το 2019, και το Roma του Αλφόνσο Κουαρόν που παίζεται τώρα στην Ελλάδα, βρέθηκε με ανοιχτές αγκάλες το Netflix. Το ίδιο συνέβη με το πρόσφατο The Ballad of Buster Scruggs των Αδελφών Κοέν και τον Γούντι Άλλεν του οποίου το Wonder Wheel χρηματοδοτήθηκε και έλαβε διανομή αποκλειστικά από τα Amazon Studios, άλλος ένα εμπορικός κολοσσός που παρεισφρέει σε κάθε τομέα της σύγχρονης ψηφιακής ψυχαγωγίας. Το ζήτημα που θα έπρεπε να μας αφορά όλους βρίσκεται ίσως στο μήνυμα που κλείνει το τρέιλερ του Roma: «σύντομα σε αίθουσες παγκοσμίως και στο Netflix». Το πρόβλημα εδώ έχει δύο όψεις: Απ τη μία σημαίνει πως μπορείς να γλιτώσεις τα έξοδα και τον κόπο του κινηματογράφου και να δεις τη ταινία στο σπίτι, στην άνεση του δωματίου σου και της γωνίας σου. Είναι συναρπαστικό πραγματικά το πώς η καινούργια ταινία ενός Σκορσέζε ή Κουαρόν είναι διαθέσιμη αμέσως για streaming όπως συμβαίνει εδώ και κάποια χρόνια με το Spotify που έχει καταστήσει αχρείαστη την αγορά δίσκων. Γιατί να μπεις στο κόπο και να καταξοδευτείς; Απ την άλλη, αν η ταινία δεν θα έρθει σύντομα στους κινηματογράφους της χώρας όπου διαμένεις (στη περίπτωση μου, στη Γαλλία) και θες να έχει μια άποψη για τη δουλειά σου, θα δεις τη ταινία στο Netflix. Έτσι χάνεται η εμπειρία της μεγάλης οθόνης, όσο μεγάλη και αν είναι η οθόνη home cinema που έχεις στο σπίτι. Χάνεται όμως και το όνειρο του σινεμά, της σκοτεινής αίθουσας όπου τελείται μπροστά σου ένα μυστήριο. Είναι επιπλέον μια συλλογική εμπειρία που τελείται στα πλαίσια μιας κοινότητας και που αποτελεί αντίσταση στη μοναχική και αποξενωμένη εμπειρία της οικιακής θέασης που πλασάρεται ως άνετη και άμεση. Έτσι λοιπόν, μένει να δούμε στο εγγύς μέλλον πως το Netflix, το μεγάλο ψάρι, θα φάει όλα τα μικρά και πότε (διότι είναι αναπόφευκτο πλέον) θα είναι το μόνο, κυρίαρχο ψάρι στον ωκεανό.

 

Τοπ 5 ταινίες για το 2018

5) Hereditary/Η Κληρονομιά (Ari Aster): Χωρίς jump-scares και επιτηδευμένα τρικ, ο σκηνοθέτης με αρωγό μια συγκλονιστική Toni Collette (ή μήπως αυτή έχει τα ηνία;) προσφέρει μια αδυσώπητη σπουδή πάνω στον οικογενειακό θρήνο και το χαμό οικογενειακών προσώπων και τα όσα κληροδοτούν στα παιδιά τους. Μόνο που το καλύτερο το φυλάει για το τελικό 20λεπτο που μας κολλάει στο τοίχο για να γίνουμε θεατές σ’ ένα θέατρο του παραλόγου και τρόμου όπου εκτυλίσσεται ένα αυθεντικό και ολότελα σπαραχτικό δράμα οικογενειακής αποσύνθεσης αποτίνοντας φόρο τιμής στο Μωρό της Ρόζμαρι. Εδώ ο εφιάλτης δεν είναι συμβολικός ή απλά στο μυαλό ενός άρρωστου υποκειμένου. Είναι η πραγματικότητα. 

4) First Reformed/Ακρότητες (Paul Schrader): Άλλο ένα διαμάντι της ανεξάρτητης σκηνής της Αμερικής από τον τιτάνα Paul Schrader. Αρκετοί θα τον ξέρετε ως το σεναριογράφο του Ταξιτζή. Πίσω από τη κάμερα όμως έχει κάνει σπουδαία έργα ανάμεσα στα οποία τα American Gigolo, Light Sleeper και τώρα το Ακρότητες. Η εμμονή του Schrader με τον Robert Bresson είναι πάντοτε εμφανής και ο Schrader δεν φοβάται να μας δείξει πόσο απίστευτα τον έχει επηρεάσει. Ένας πάστορας που ζει μοναχική και ασκητική ζωή μετά το θάνατο του γιου του, γνωρίζεται μ’ έναν ακτιβιστή και συγκρούεται με το περιβάλλον του, την Εκκλησία και έναν κόσμο σε αποσύνθεση. Σηκώνει τα βάρος όλου του κόσμου σαν ένας σύγχρονος μάρτυρας, βιώνει τα πάθη του σύγχρονου κόσμου και στο τέλος βρίσκει την εξιλέωση εκεί που δεν τη περίμενε. Ταινία που σε ταξιδεύει στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και που σε κάνει μύστη της μεταμόρφωσης και εξιλέωσης του ανθρώπου. Στο τέλος, ο Θεός υπάρχει εκεί που δεν τον βλέπεις.

 

3)  Leave no Trace/Μην Αφήσεις Ίχνη (Debra Granik): Ένα έργο που σε πρώτη όψη φαίνεται σαν μια περιπέτεια επιβίωσης στη φύση αλλά που εκτυλίσσεται σε μια περιπέτεια που εμπεριέχει το μύθο και την κινηματογραφική παράδοση της Δύσης. Ένας πατέρας, βετεράνος του πολέμου στο Αφγανιστάν που πάσχει από σύνδρομο PTSD, μένει με την έφηβη κόρη του σ’ ένα δάσος στα βουνά του Όρεγκον. Όταν τους βρουν οι αρχές, ξεκινά ένα μακρύ ταξίδι που θα εξελιχθεί στη μυθική αναζήτηση του οίκου, της οικογένειας και της κοινότητας που θα φέρει πατέρα και κόρη αντιμέτωπους με τη σκληρή πραγματικότητα ενός κόσμου που αλλάζει αλλά και όλα τα όμορφα του κόσμου που η σκηνοθέτης βρίσκει χάρη στη προϋπηρεσία της στο εθνογραφικό ντοκιμαντέρ. Στο τέλος, αυτό που μένει είναι το ταξίδι ως απόλυτος κινητήριος μοχλός. Άλλη μια βαθύτατα συγκινητική ταινία από τη δημιουργό του Winters Bone.

2) Phantom Thread/Αόρατη Κλωστή (Paul Thomas Anderson): Ένας ψυχαναγκαστικές σχεδιαστής μόδας που ζει μια ζωή σφιχτοδεμένη και καλοσχεδιασμένη σε κάθε λεπτομέρεια όπως τα φορέματα που δημιουργεί για εξέχουσες γυναίκες της υψηλής τάξης, βρίσκει και πετάει στο δρόμο συντρόφους/μούσες μέχρις ότου η αδερφή του και επόπτης κρίνει πως πρέπει να τις ξεφορτωθεί. Όλα αλλάζουν άρδην όταν ο πρωταγωνιστής ανακαλύπτει και ερωτεύεται την Άλμα, μια νεαρή σερβιτόρα. Ο έρωτας όμως εδώ έχει καταστρεπτικές συνέπειες. Σε μια από τις καλύτερες στιγμές του, ο εικονοκλάστης Paul Thomas Anderson μετατρέπει μια ιστορία τοξικού έρωτα σε μια βαθυστόχαστη σπουδή πάνω στη φύση του έρωτα. Παράλληλα μεταχειρίζεται με Χιτσκοκικό χιούμορ και μειλίχια διάθεση τη σύγκρουση των δύο φύλων έως ότου η ιστορία και η σύγκρουση εκτιναχθούν στη σφαίρα του μύθου και της φαντασίωσης.

 

 

1)Shoplifters/Κλέφτες Καταστημάτων (Hirokazu Koreeda): Αν η ταινία του Koreeda ήταν ένα ανθρώπινο σώμα, θα είχε τον εγκέφαλο του Ιάπωνα Yasujiro Ozu, τη καρδιά του Τσάπλιν και τα μάτια (όπως και τη κοινωνική ματιά) του Vittorio De Sica. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, αβρότητα και απλότητα που μόνο στο έργο του Ozu βρίσκει κανείς, ο Koreeda αναδιπλώνει τη καθημερινότητα μιας οικογένειας που συνδέονται όχι από δεσμούς αίματος αλλά σύμπνοιας, συμπόνιας και μιας αγάπης πρωτόγνωρης που μας αναγκάζει να επαναπροσδιορίσουμε εντελώς όλα όσα ξέραμε γύρω από την οικογένεια και τα όρια της ανθρώπινης ψυχής και καρδιάς. Ο Koreeda μας ανοίγει τη πόρτα για να γευματίσουμε, να γελάσουμε και να περιφερθούμε μαζί με την οικογένεια και τον πατερφαμίλια που μαθαίνει στα «παιδιά» του πώς να κλέβουν από σουπερ μαρκετ και μπακάλικα. Στη μπανάλ καθημερινότητα των κλεφτών, ο Koreeda βρίσκει υπόκωφες στιγμές ευτυχίας και γαλήνης και εν τέλει το αληθινό νόημα της ύπαρξης μας σαν άλλος De Sica έως ότου ο νεορεαλιστής σκηνοθέτης μετατραπεί σε παρατηρητή της κοινωνικής αδικίας και μας κλέψει τις καρδιές με απίστευτη άνεση. 

J Salmeron
Share on Myspace
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ